Skip to main content

The Mystery of Chance / Το μυστήριο των συμπτώσεων

(roll down για να διαβάσετε το άρθρο στα ελληνικά!)
Psychologist Carl Jung believed the traditional notions of causality were incapable of explaining some of the more improbable forms of coincidence. Where it is plain, felt Jung, that no causal connection can be demonstrated between two events, but where a meaningful relationship nevertheless exists between them, a wholly different type of principle is likely to be operating. Jung called this principle "synchronicity."
In The Structure and Dynamics of the Psyche, Jung describes how, during his research into the phenomenon of the collective unconscious, he began to observe coincidences that were connected in such a meaningful way that their occurrence seemed to defy the calculations of probability. He provided numerous examples culled from his own psychiatric case-studies, many now legendary.
A young woman I was treating had, at a critical moment, a dream in which she was given a golden scarab. While she was telling me his dream I sat with my back to the closed window. Suddenly I heard a noise behind me, like a gentle tapping. I turned round and saw a flying insect knocking against the window-pane from outside. I opened the window and caught the creature in the air as it flew in. It was the nearest analogy to the golden scarab that one finds in our latitudes, a scarabaeid beetle, the common rose-chafer (Cetoaia urata) which contrary to its usual habits had evidently felt an urge to get into a dark room at this particular moment. I must admit that nothing like it ever happened to me before or since, and that the dream of the patient has remained unique in my experience.
Who then, might we say, was responsible for the synchronous arrival of the beetle -- Jung or the patient? While on the surface reasonable, such a question presupposes a chain of causality Jung claimed was absent from such experience. As psychoanalyst Nandor Fodor has observed, the scarab, by Jung's view, had no determinable cause, but instead complemented the "impossibility" of the analysis. The disturbance also (as synchronicities often do) prefigured a profound transformation. For, as Fodor observes, Jung's patient had -- until the appearance of the beetle -- shown excessive rationality, remaining psychologically inaccessible. Once presented with the scarab, however, her demeanor improved and their sessions together grew more profitable.
Because Jung believed the phenomenon of synchronicity was primarily connected with psychic conditions, he felt that such couplings of inner (subjective) and outer (objective) reality evolved through the influence of the archetypes, patterns inherent in the human psyche and shared by all of mankind. These patterns, or "primordial images," as Jung sometimes refers to them, comprise man's collective unconscious, representing the dynamic source of all human confrontation with death, conflict, love, sex, rebirth and mystical experience. When an archetype is activated by an emotionally charged event (such as a tragedy), says Jung, other related events tend to draw near. In this way the archetypes become a doorway that provide us access to the experience of meaningful (and often insightful) coincidence.
Implicit in Jung's concept of synchronicity is the belief in the ultimate "oneness" of the universe. As Jung expressed it, such phenomenon betrays a "peculiar interdependence of objective elements among themselves as well as with the subjective (psychic) states of the observer or observers." Jung claimed to have found evidence of this interdependence, not only in his psychiatric studies, but in his research of esoteric practices as well. Of the I Ching, a Chinese method of divination which Jung regarded as the clearest expression of the synchronicity principle, he wrote: "The Chinese mind, as I see it at work in the I Ching, seems to be exclusively preoccupied with the chance aspect of events. What we call coincidence seems to be the chief concern of this peculiar mind, and what we worship as causality passes almost unnoticed...While the Western mind carefully sifts, weighs, selects, classifies, isolates, the Chinese picture of the moment encompasses everything down to the minutest nonsensical detail, because all of the ingredients make up the observed moment."
Similarly, Jung discovered the synchronicity within the I Ching also extended to astrology. In a letter to Freud dated June 12, 1911, he wrote: "My evenings are taken up largely with astrology. I make horoscopic calculations in order to find a clue to the core of psychological truth. Some remarkable things have turned up which will certainly appear incredible to you...I dare say that we shall one day discover in astrology a good deal of knowledge that has been intuitively projected into the heavens."
Freud was alarmed by Jung's letter. Jung's interest in synchronicity and the paranormal rankled the strict materialist; he condemned Jung for wallowing in what he called the "black tide of the mud of occultism." Just two years earlier, during a visit to Freud in Vienna, Jung had attempted to defend his beliefs and sparked a heated debate. Freud's skepticism remained calcified as ever, causing him to dismiss Jung's paranormal leanings, "in terms of so shallow a positivism," recalls Jung, "that I had difficulty in checking the sharp retort on the tip of my tongue." A shocking synchronistic event followed. Jung writes in his memoirs:

While Freud was going on this way, I had a curious sensation. It was as if my diaphragm were made of iron and were becoming red-hot -- a glowing vault. And at that moment there was such a loud report in the bookcase, which stood right next to us, that we both started up in alarm, fearing the thing was going to topple over on us. I said to Freud: 'There, that is an example of a so-called catalytic exteriorization phenomenon.' 'Oh come,' he exclaimed. 'That is sheer bosh.' 'It is not,' I replied. 'You are mistaken, Herr Professor. And to prove my point I now predict that in a moment there will be another such loud report! 'Sure enough, no sooner had I said the words that the same detonation went off in the bookcase. To this day I do not know what gave me this certainty. But I knew beyond all doubt that the report would come again. Freud only stared aghast at me. I do not know what was in his mind, or what his look meant. In any case, this incident aroused his distrust of me, and I had the feeling that I had done something against him. I never afterward discussed the incident with him.
In formulating his synchronicity principle, Jung was influenced to a profound degree by the "new" physics of the twentieth century, which had begun to explore the possible role of consciousness in the physical world. "Physics," wrote Jung in 1946, "has demonstrated...that in the realm of atomic magnitudes objective reality presupposes an observer, and that only on this condition is a satisfactory scheme of explanation possible." "This means," he added, "that a subjective element attaches to the physicist's world picture, and secondly that a connection necessarily exists between the psyche to be explained and the objective space-time continuum." These discoveries not only helped loosen physics from the iron grip of its materialistic world-view, but confirmed what Jung recognized intuitively: that matter and consciousness -- far from operating independently of each other -- are, in fact, interconnected in an essential way, functioning as complementary aspects of a unified reality.
The belief -- suggested by quantum theory and by reports of synchronous events -- that matter and consciousness interpenetrate is, of course, far from new. What historian Arthur Koestler refers to as the capacity of the human psyche to "act as a cosmic resonator" faithfully echoes the thinking of Kepler and Pico. Leibnitz's "monad," a spiritual microcosm said to mirror the patterns of the universe, was based on the premise that individual and universe "imprint" each other, acting by virtue of a "pre-established harmony." And for Schopenhauer who, like Jung, questioned the exclusive status of causality, everything was "interrelated and mutually attuned."
Common among these various historical sources, as Koestler observes in his book, The Roots of Coincidence, is the presumption of a "fundamental unity of all things," which transcends mechanical causality, and which relates coincidence to the "universal scheme of things."
In exploring the parallels between modern science and the mystical concept of a universal scheme or oneness, Koestler compares the evolution of science during the past one-hundred-and-fifty years to a vast river system, in which each tributary is "swallowed up" by the mainstream, until all unified in a single river-delta. The science of electricity, he points out, merged, during the nineteenth century, with the science of magnetism. Electromagnetic waves were then discovered to be responsible for light, color, radiant heat and Hertzian waves, while chemistry was embraced by atomic physics. The control of the body by nerves and glands was linked to electrochemical processes, and atoms were broken down into the "building blocks" of protons, electrons and neutrons. Soon, however, even these fundamental parts were reduced by scientists to mere "parcels of compressed energy, packed and patterned according to certain mathematical formulae."
What all this reveals, then, is that there may be what Koestler refers to as "the universal hanging-together of things, their embeddedness in a universal matrix." Many ecologists already subscribe to this sense of interrelation in the world, what the ancients called the "sympathy" of life, and the numbers of scientists now converting to this world-view are beginning to multiply. Nobel Prize winner Ilya Prigione of the University of Texas at Austin is studying the "spontaneous formation of coherent structures," how chemical and other kinds of structures evolve patterns out of chaos. Karl Pribram, a neuroscientist at Stanford University, has proposed that the brain may be a type of "hologram," a pattern and frequency analyzer which creates "hard" reality by interpreting frequencies from a dimension beyond space and time. On the basis of such a model, the physical world "out there," is, in Pribram's words, "isomorphic with" -- that, the same as, the processes of the brain.
So, if the modern alliance evolving between quantum physicists, neuroscientists, parapsychologists and mystics is not just a short-fused phase in scientific understanding, a paradigm shift may well be imminent. We may soon not only embrace a new image of the universe as non-causal and "sympathetic," but uncover conclusive evidence that the universe functions not as some great machine, but as a great thought -- unifying matter, energy, and consciousness. Synchronous events, perhaps even the broader spectrum of paranormal phenomena, will be then liberated from the stigma of "occultism," and no longer seen as disturbing. At that point, our perceptions, and hence our world, will be changed forever.
by Peter A. Jordan (excerpt)
 read the entire article, here

Καρλ Γιουνγκ και συγχρονικότητα: το μυστήριο των συμπτώσεων

Ο Carl Yung, στο έργο του "Δομή και Δυναμική της Ψυχής", αναφέρει πώς άρχισε να παρατηρεί συμπτώσεις που προκαλούσαν ανοικτά τους υπολογισμούς των πιθανοτήτων, στη διάρκεια των ερευνών του για το Συλλογικό Ασυνείδητο.

Για παράδειγμα, καθώς μια νεαρή ασθενής του περιέγραφε ένα όνειρό της, στο οποίο της δίνονταν ένας χρυσός σκαραβαίος, ένα έντομο μπήκε στο σκοτεινό δωμάτιο. Όταν το έπιασε ο Jung διαπίστωσε ότι ήταν ένα σκαραβοειδές σκαθάρι, ό,τι πιο κοντινό σε χρυσό σκαραβαίο, θα μπορούσε να υπάρξει στην περιοχή, το οποίο μάλιστα δεν συνηθίζει να μπαίνει σε σκοτεινούς χώρους. Αντίθετα κινείται στο φως της ημέρας... Και μπήκε την κατάλληλη στιγμή. Ποιος άραγε προκάλεσε τη σύμπτωση: ο Jung ή η ασθενής του; Ο ψυχαναλυτής Nandor Fodor παρατήρησε πάντως ότι, η ασθενής είχε μια ήταν υπερβολικά ορθολογική συμπεριφορά που την έκανε ψυχολογικά απρόσιτη. Μετά την εμφάνιση του σκαραβαίου η συμπεριφορά της βελτιώθηκε και οι συνεδρίες έγιναν πιο αποδοτικές.

Ο Jung πίστευε ότι, το φαινόμενο της Συγχρονικότητας συνδέονταν με ψυχικές καταστάσεις που αναπτύσσονται μέσω της επιρροής των Αρχετύπων, τα οποία όριζε σαν πρότυπα (μοντέλα) έμφυτα στην ανθρώπινη ψυχή και κοινά για όλη την ανθρωπότητα. Ο Jung αναφέρει συχνά τα Αρχέτυπα, σαν "αρχέγονες εικόνες", που παρέχουν την αναπαράσταση όλων των ανθρώπινων στάσεων απέναντι στον θάνατο, τη σύγκρουση, το σεξ, τη μετενσάρκωση και τη μυστικιστική εμπειρία. Κάποιες φορές ένα αρχέτυπο ενεργοποιείται από ένα συναισθηματικά φορτισμένο γεγονός και τότε τείνει να έλκει γεγονότα παρόμοιας φύσης, ανοίγοντας δρόμο στα γεγονότα που ονομάζουμε "συμπτώσεις".

Ο Jung δέχονταν επίσης την ύπαρξη μιας "περίεργης αλληλεξάρτησης των αντικειμενικών στοιχείων μεταξύ τους, καθώς και με τις υποκειμενικές (ψυχικές) καταστάσεις του παρατηρητή". Μάλιστα εντόπισε δείγματα αυτής της αλληλεξάρτησης - που θεωρούσε άρρηκτα δεμένη με την έννοια της Συγχρονικότητας - τόσο στις ψυχιατρικές του σπουδές, όσο και στην έρευνά του πάνω στις εσωτεριστικές πρακτικές. Έτσι, θεωρούσε την κινέζικη μαντική μέθοδο του Ι Τσινγκ σαν έκφραση της Αρχής της Συγχρονικότητας. Θεωρούσε ότι αυτό που θεωρούμε εμείς - στη Δύση - σαν είναι το κύριο ενδιαφέρον της κινέζικης σκέψης ενώ αυτό που εμείς λατρεύουμε σαν αιτιότητα περνάει σχεδόν απαρατήρητο. Ενώ η Δυτική σκέψη προσεκτικά ζυγιάζει, επιλέγει, ταξινομεί και απομονώνει, η Κινέζικη μια πιο ολιστική εικόνα του κόσμου, δίνοντας σημασία και στην παραμικρή λεπτομέρεια που συνθέτει μια στιγμή. Κάθε στιγμή απαρτίζεται από όλα αυτά τα "ασήμαντα" συστατικά.

Αργότερα, ο Jung προέκτεινε την έννοια της Συγχρονικότητας και στην Αστρολογία. Όταν μάλιστα ανέφερε το ενδιαφέρον του για την Αστρολογία και την πεποίθησή του για τη μελλοντική της χρησιμότητα, με ένα γράμμα του στον Freud, ο τελευταίος αντέδρασε, κατηγορώντας τον Jung ότι είχε πέσει θύμα της "μαύρης παλίρροιας του βούρκου του αποκρυφισμού".

Μη εγκαταλείποντας τις θέσεις του ο Jung κατέγραψε στα απομνημονεύματά του, άλλο ένα συνταρακτικό συμβάν εμφάνισης Συγχρονικότητας, που μάλιστα συνέβη ενώ ήταν μαζί με το Freud: Στέκονταν μαζί δίπλα σε μια βιβλιοθήκη όταν ο Jung ένιωσε το διάφραγμά του να γίνεται σαν από σίδερο και να καίει, να πυρακτώνεται. Ταυτόχρονα ακούστηκε ένας δυνατός κρότος σαν να επρόκειτο να πέσει πάνω τους η βιβλιοθήκη.
Ο Jung βρήκε την ευκαιρία να παρουσιάσει το συμβάν σαν ένα παράδειγμα φαινομένου καταλυτικής εξωτερίκευσης. Ο Freud αντέδρασε αποκαλώντας τα αυτά, "ανοησίες". Τότε, ο Jung τον προκάλεσε, υποστηρίζοντας ότι μπορούσε να προβλέψει ότι το πολύ σε ένα λεπτό ο κρότος θα ξανακούγονταν. Πριν καν τελειώσει τα λόγια του ο κρότος ξανακούστηκε, αφήνοντας τον Freud εμβρόντητο.

Σύμμαχό του στην προσπάθεια να διατυπώσει τη θεωρία του για τη Συγχρονικότητα, ο Jung βρήκε τη κβαντική Φυσική, στα πλαίσια της οποίας είχε διατυπωθεί η θεωρία ότι ένα πεδίο του χώρου μπορεί να γίνει αντικειμενικά γνωστό, μόνο με την ύπαρξη ενός παρατηρητή, ο οποίος όμως επεμβαίνει (αναγκαστικά, με την παρουσία του) στην κατάσταση του χώρου. Οι ανακαλύψεις αυτές βοήθησαν τον Jung να καταλάβει διαισθητικά ότι ύλη και συνείδηση συνδέονται με ουσιώδη τρόπο, σαν δυο συμπληρωματικές όψεις μιας ενοποιημένης πραγματικότητας.

Αλλά και πολύ πριν τον Jung, άλλοι διανοούμενοι και επιστήμονες είχαν διατυπώσει θέσεις που συνέδεαν αλληλεπιδραστικά την ύλη και τη συνείδηση. Ο ιστορικός Arthur Koestler μιλούσε για τη χωρητικότητα της ανθρώπινης ψυχής σαν "ένα κοσμικό αντηχείο". Παρόμοιες απόψεις είχαν ο Kepler και ο Pico della Mirandola. Ο Koestler γράφει επίσης στο έργο του "The Roots of Coincidence" ("Ρίζες της Σύμπτωσης") για μία "θεμελιώδη ενότητα των πραγμάτων", που υπερβαίνει τη μηχανική αιτιότητα.

Η έννοια ενός πνευματικού μικρόκοσμου που αντανακλούσε συμπαντικά πρότυπα και που ο Leibnitz αποκαλούσε "μονάδα", βασίζονταν στην ιδέα ότι το άτομο και το σύμπαν αλληλεπιδρούν εξαιτίας μιας προ-εγκαθιδρυμένης αρμονίας. Αλλά και για τον Schopenhauer, τα πάντα ήταν "αλληλοεξαρτώμενα και συγχρονισμένα με όμοιο τρόπο."

Ο Koestler έδωσε παραδείγματα ενοποίησης και αλληλεπίδρασης μέσα απ' την ίδια την εξέλιξη της επιστήμης, καθώς οι διάφοροι τομείς της φυσικής συνδυάστηκαν ή συγχωνεύτηκαν, στη διάρκεια του τελευταίου αιώνα: π.χ. ο ηλεκτρισμός και μαγνητισμός συγχωνεύτηκαν στην ηλεκτρομαγνητική θεωρία, ενώ τα Η/Μ κύματα συνδέθηκαν με μια σειρά φαινομένων, όπως το φως, το χρώμα, τη θερμική ακτινοβολία και τα ερτζιανά κύματα. Η Χημεία αγκαλιάστηκε απ' την Ατομική Φυσική. Ο έλεγχος του σώματος απ' τα νεύρα και τους αδένες, συνδέθηκε με ηλεκτροχημικές διεργασίες, ενώ τα άτομα διαιρέθηκαν στα "δομικά στοιχεία" των πρωτονίων, των ηλεκτρονίων και των νετρονίων. Αργότερα, όλα αυτά τα θεμελιώδη σωματίδια, συγκεντρώθηκαν στην έννοια απλών "πακέτων συμπυκνωμένης ενέργειας".

Σήμερα, όλο και πολλοί οικολόγοι και επιστήμονες κλίνουν προς την άποψη ότι, υπάρχει μια αλληλεξάρτηση, που συνδέει τα πάντα στον κόσμο, με όμοιο τρόπο που οι αρχαίοι μιλούσαν για τη "συμπάθεια" της ζωής.

Παράλληλα στο Πανεπιστήμιο του Ώστιν στο Τέξας, ο νομπελίστας φυσικός Ilya Prigogine μελετάει τον τρόπο που χημικές και άλλου τύπου δομές αναπτύσσουν πρότυπα βγαλμένα απ' το χάος. Ο Karl Pribram, νευρολόγος στο Πανεπιστήμιο του Stanford, πρότεινε τη θεωρία ότι, ο εγκέφαλος είναι ένα είδος "ολογράμματος", ένας αναλυτής μοντέλων και συχνοτήτων, που δημιουργεί την "σκληρή" πραγματικότητα, ερμηνεύοντας συχνότητες από μια διάσταση πέρα απ' το χώρο και το χρόνο. Με άλλα λόγια, ο φυσικός κόσμος που ξέρουμε είναι "ισομορφικός" - δηλαδή όμοιος - με τις διαδικασίες του εγκεφάλου.

Ίσως λοιπόν, μια συμμαχία κβαντικών φυσικών, νευρολόγων, παραψυχολόγων και μυστικιστών να μας δώσει μια νέα και διαφορετική εικόνα του σύμπαντος, μη-αιτιοκρατικού αλλά "συμπαθητικού", που λειτουργεί πιο πολύ σαν μια μεγάλη σκέψη παρά σαν μια μεγάλη μηχανή, ενοποιώντας ύλη, ενέργεια και συνείδηση.

Μόνο τότε ίσως να ελευθερωθούν τα παραφυσικά φαινόμενα απ' το στίγμα του "αποκρυφισμού" και να μην αντιμετωπίζονται σαν ενοχλητικά. Στα πλαίσια αυτά, οι αντιλήψεις μας και ο κόσμος μας θα αλλάξουν για πάντα.
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο, στα ελληνικά, εδώ:

Comments

POPULAR POSTS

Έντουαρντ Μπερνέζ και η Τέχνη της Χειραγώγησης των Μαζών.

Τζων Τέυλορ Γκάτο, ο δάσκαλος της χρονιάς στις ΗΠΑ: "Γιατί τα σχολεία δεν μορφώνουν"...

Ο δεκάλογος του ελέγχου των μαζών

Τριανέμι: ένα διαφορετικό σχολείο, ένα σχολείο Waldorf.

Περιβαλλοντική υποβάθμιση στην αρχαιότητα και το Μεσαίωνα

Βιομηχανική Κρεοπαραγωγή & Αλιεία: Συνέπειες

Μάνος Δανέζης συνέντευξη: από τις πτώσεις των πολιτισμών έως τις νέες αλήθειες του Σύμπαντος

Ταξιδεύοντας στην Τανζανία με σακίδιο (Μέρος 1ο)